Yandex.Metrica Google+
akarsukoyu.com sanalbasin.com yesidir
sohbette olanlar (21)
Trabzon Aya Sofya Müzesi
DUYURU!!!
Web Sitemizi ve Paylam Sitelerimize Katklarnz Paylamlarnz Bekliyoruz...HEP BERABER NCE YILLARA
     
 

   

 
 
Resimli Site ii Google
     

   

ANA SAYFA HABER FORUM KY RESMLER KY HALKI DEFTERE YAZ LETM YE OL YE GR
KÖYÜMÜZ RESİMLERİ
Yaylalar
Mezireler
Siyah/Beyaz
Özel Resim
Gencler
Vefatlar
Tüm Resimler
Flas Resimler
Trabzon Aya Sofya Müzesi

TRABZON AYA SOFYA MZES
Trabzon
Trabzon Gezisi
Trabzon Smela Meryem Ana Manastr
Trabzon kltr festivalleri ve yayla enlikleri
Trabzon Atatrk kk (Kapogiannidis kk)
Uzungl Gezi Rehberi
Trabzon corafya
Trabzon mutfa
Trabzon kltr
Trabzon turizm rehberi

ehir surlarnn 1.8 km. Batsnda Ayasofya Semtinde olan ve bugn mze olan yap denizden 100 m. ierdedir. Trabzon mparatorluunun sembol olan, imparatorlarn ta giydii bu gsterili kilise, 1.Manuel (1238-1263) tarafndan 1250-60 yllar arasnda daha eski bir dini yapnn yerine yaptrlm, Osmanl fetihten sonra (1584) camiye dntrlm 1.Dnya sava srasnda Trabzonu igal eden Ruslar tarafndan depo ve askeri hastane olarak kullanlmtr.

Ge dnem Bizans sanatnn ve Trabzon tarz mimarinin en nemli yaptlarndan biri olan Ayasofya (Hagia Sophia) ad kutsal bilgelik anlamna gelir ki Hz.sann sfatlarndan biridir. stanbul, Hal seferine kan Latinler tarafndan igal edilince, Grc kraliesi halalar Tamara snan Dou Roma mparatoruKomnenos hanedanndan iki karde , kendini deviren hanedan tanmayarak burada kendini imparator ilan etmiti. stanbuldaki Ayasofya'ya rakip olarak da bu kiliseyi yaptrmt.

Ayasofya ilk olarak 1916 ylnda Rus arkeologlar tarafndan incelenmitir. Daha sonra bir ngiliz heyeti yapy incelemise de Russel Trustn alt yl sren olaanst almas (1957-1963) srasnda boyanan freskler zenle temizlenmi (yazk ki bir ksm kurtarlamam), yap restore edilmi, ardndan 1960 ylnda ibadete kapatlm ve 1964 ylnda mze haline dntrlmtr. Daha sonra David Winfield, Talbot Rice ve A.Bryern incelemeleri ve tm almalarn yaynlanmas bu muhteem yapnn ok zel gemiinin aydnlanmasna yardmc olmutur.
Evliya elebinin 17.yzylda yazd seyehatnamesinde kilisenin nasl camiye dntrldn yazar: Ayasofya, deniz kenarndadr. Kafirler zamannda yaplmtr. Sonra Krlet Ali Bey adnda bir vali, padiah hazretlerine bildirdikten sonra, bunu padiahn emri zerine zaptederek 991 ylnda (hicri) bir mahfil ve minber ilavesiyle gnl ac bir cami haline sokmutur. (Seyehannamelerde Trabzon, 55)
Yap kuzey, gney, batsnda olmak zere kapya ve gneyinde alt, kuzeyinde alt, batsndan bir pencereye sahiptir. Manastr, bir ka blmden meydana gelmitir:
1- apsipli drtgen planl Ana kilise; merkez apsid dtan begen yapdadr
2- Mozaik deme
3- adet sundurma
4- 18 mezar yerinin bulunduu platform
5- apsid ve drt stundan oluan kk bir kilise; ana kilsenin kuzeydeki sundurmasnn 4 m. uzandadr.
6- Ana kilisenin 22 m. batsnda an kulesi
7- Manastra ait yaplarn geriye kalan izleri; bunlardan en nemlisi olan ve 1893te ekilen fotoraflarda gzken kubbe eklindeki giri kaps yok edilmitir.

Ana kilisedeki duvar yazlarndan birisi 1291 tarihlidir ve Trabzon mparatoru Byk Komnenos 1.Manueli (1238-63) betimlemektedir [Millet, BCH,19 (1895), 429]. Ana kilisedeki duvar yazlar, 23 Kasm 1291, 21 Mays 1293, 1441/42, 1442/43, 1451/52, 1452/53, Nisan 1474 ve 1508/9 rahiplerin mezar kitabeleridir. 1340 tarihli mezar kitabesi ise astronom Constantine Loukitese aittir [C. Mango, Notes on Byzantine Monuments, DOP, 23-24 (1970), 368].
Mimarisinde Grc etkisi hakim olan ana kilisenin podyumundaki mezarlar, kilise ile ayn dnem yaplm olmaldr. Buradaki yazlarda Grc ustalarn kilise inaatnda alt ve gmldne dair izler vardr. Talbot Rice bunlar kopyalam ve zmtr: Gurieli, Guria burada gml...
(Talbot Rice, Haghia Sophia, 156-60 ve fig.122)
Yapnn d cephelerinde kabartma olarak geometrik ve bitkisel desenler, fantastik yaratklar ilenmitir. Manastrn giri kapsnn hemen stndeki tek bal kartal kabartmas Trabzon mparatoru Byk Komnenos ailesinin semboldr ve Bizansn ift bal kartalndan yap olarak farkldr. Dou d duvarna kesici aletlerle izilen gemi motifleri eitli Akdeniz uygarlklarna ve liman ziyaret eden gemilere aittir. Bu izimleri yapan kii yada kiilerin bir profesyonelin elinden kmas ihtimali bykse de, kutsal bir mekann duvarna, ne amala ve ne zaman yapld bilinmiyor. Bu izimlerden hem krek hem de yelken ihtiva eden bir tanesi, kilise yaplmadan onlarca asr nce Karadenizi, Akdenizi dolaan Hellen teknelerine (belkide Argoya) benzemektedir. Yine kilise kaps zerindeki kabartmalarda yer alan ve Trk bayrana alacak kadar benzeyen, sola dnk hilal eklinde ay ve gne eklinde yldz kabartmas bir Hellen, Roma, Seluk, yada Grc sembol olmayp, Karadeniz blgesinde binlerce yldr bilinen Mithra kltnden miras dinsel kkenli bir motiftir. Ayasofyann inaatndan asrlar nce Pontos mparatoru Mithridatesin sikkelerinde ayn sembol grmek mmkndr. Semboln kayna, Aryen kltrlerde gnee ve a tapnma riteli, Ahura Mazda ve Zerdtln etkisidir. Burada hilal geceyi ve ktl, gne gndz yani iyilii temsil etmektedir. Dou Karadenizde ayn kltrn masum bir uzants, yamurlu havalarda gne duasna kmak ve Tanrya deil de bizzat gnee, g aydnlatmas iin dua etmek gelenei (Trabzonda gus gus gera, Rizede babra bubrik) yakn zamana kadar yayla hayatnda devam ettiriliyordu.
Hi bir Bizans kilisesinde olmayan an kulesinin inaatna 1426/27 de baland bir duvar yazsnda grlmektedir ve ikinci kattaki apelde 1442/43 tarihli izimler ve 1444 tarihli bir mezar kitabesi vardr(Fallmerayer, OF,II, 95:Millet, BHC,19, 432).
Venedik tarzn andran drt ke an Kuledesinki freskler Russel Trust tarafndan 1961 ylnda temizlenip aa karlmtr. 20 m. yksekliindedir ve 5.60 5.02 m. alan kaplamaktadr. I.B.Papadopoulos, Kulenin yldzlar gzlemek hatta astronomi dersleri vermek amacyla kullanld yazmaktadr. Bunun yan sra kule, bir ihtimal deniz feneri gibi kullanlm da olabilir.
Alman,tp ve felsefe doktoru olan Kochun Trabzon anlar (1843) Ayasofyann karanlk bir dnemini aydnlatr; kilise terkedilmitir, buday deposu olarak kullanlmaktadr, ats ise bitkilerle kapldr:
Ayasofya kilisesi ehirden onbe dakika uzaklktadr. Eskiden muhakkak nemli bir manastra aitti. nk hala, avluda sona eren duvarlar ve sair binalarn kalntlar bulunur. Kilisenin biimi ufak olmasna ramen tam olmasa da genelde stanbuldaki Ayasofya camiine benzer. ksmn, bir Trk buday deposu olarak kulland iin grmedim. Delhizlerinde dou kiliselerine ait kt duvar resimlerinin izleri grlmektedir. Mslman fanatikler talarla resimleri karalamaya alm, fakat onlardaki sanat zellii kaybolmamsa da ayn taknln zellikle cmle kapsnn arabesk tarz heykellerde ortaya kmas olduka zcdr. Kilisenin her iki tarafnda apeller vardr. erisi dik olarak durabileceim kadar byklkte olup, uzatlan eller karya deebilir. Beni bo ve kokulu i ksmdan ok, olduka eik ta plakalarla rtnm at ilgilendiriyordu. aty kaplayan ta aralklardan, amz mimarisinde yapraklar hala nemli rol oynaya deve dikeni yaylmt...

Kilisenin i ksmnda, apsidin, duvarlarn, kubbe, tonoz ve kemerlerin fresko tekniinde kutsal kitaptan alnm eitli konular ile sa, Meryem ve azizlerin portreleri bulunmaktadr. Bat kolunda son akam yemei ve ayak ykama sanesi, kubbenin ortasnda elinde kutsal kitap ve banda hare olan sa, evresinde aaya doru srayla azizler, drt kede ise drt incil yazar, gney duvarnda Baptist John, bat duvarnda dorminition dier kollarda mjde (presentation), arma gerili (Crucifixion), Epitaphios Threnos, Anastasis betimlenmitir.

David Winfield, AyaSofya duvarlarnda yz civarnda desen eidi bulmu ve bunlar analiz etmeye almtr. Kilise'de rastlanlna ok sayda relyef ve dekoratif sslemenin Hellenistik gelerin yansra Seluklu eserleriyle benzerlikler gstermesi artcdr. Aada solda grlen Seluk hal desenleri, Konya Aksaray Sultan Han, Konya Alaattin Camii, Konya Byk Karatay Medrese deki sslemelere benzer geler Kilise sslemelerinde kullanlmtr. Solda, Bizans'n ift bal Kartalna karlk, Trabzon mparatrlarnn "tek bal kartal - aetos" imgesi; sada Hilal ve gne eklinde ki yldz motifi.


Trabzon blgesinde bulunup "Ayasofya Mzesine" tanan iki arkeolojik buluntu.
1- Devasa boyutlarda bir kp[ yiyecek, iecek saklamak iin kullanlaca gibi, antik dnemlerde llerin cesetlerini yada kllerini saklamak iinde kullanlyordu]
2 - Boa ba [Muhtemelen Hellenistik dneme ait bir sembol]

T.Talbot Rice'a gre Aya Sofya Kilisesinin denize bakan cephesindeki apsidler zerinde duvarn talarn kazlmasyla izilen gemi graffitileri 17.yzyln balarnda yaplmtr. Bu gemilerin ou 16.yzylda kullanlan trdendir. Rice'a gre Milet ehrindeki Delphinion hamamnn duvarlarndaki graffitilerle bu kilise duvarndaki gemilerin bazlar benzerdir [Ayrntl bilgi iin bak. D.Talbot Rice...The Church of Hagia Sophia Sf.249 - 250]. Buradaki gemi motifi Milet'li gemicilerinin kullandklar tiptedir [Ayn eser. Sf.249.rnek 134 A]134 B izimli graffitinin benzeri ise Arina'daki Thesion duvarndaki graffitinin benzeridir.

En artc izimlerden biriside Sada grlen teknedir, orijini hakknda net bir fikir olmamakla birlikte ok eski dnemlerde kullanld tahmin edilmektedir. Yukarda solda izimi gsterilen tekneyle Nuh Aleysselamn teknesi betimlenmiolmaldr.

Video ve Resimler

Adnan Demirci


    07.01.2020
    Okuma:
1738

Mustafa MEK


    17.12.2016
    Okuma:
9084
Anasayfa  letiim